Author: kopshti im

Bisedoi: Denisa Canameti

Quhet Erda Qorri. Ka mbaruar studimet e larta për Stomatologji në Fakultetin e Mjekësisë Dentare, në Bukuresht, Rumani, dhe po atje ka mbaruar edhe studimet pas universitare në Kirurgjinë dento-alveolare. Mesatarja shumë e lartë dhe dosja e shkëlqyer e viteve të studimit e favorizuan Erdën që të fitojë një bursë studimi për doktoraturë pranë departamentit të periodontologjisë së këtij fakulteti. Pas thuajse 13 vitesh studimi kthehet në Tiranë me dëshirën e madhe për të realizuar në vendin e vet çdo njohuri të fituar gjatë viteve të studimit universitar dhe pasuniversitar në Bukuresht. Në një intervistë për gazetën “Shëndet+”, Erda – sot dekane e një prej universiteteve më të njohura private (“Albanian University”), rrëfen gjithë rrugëtimin e saj që prej kohës kur erdhi në Tiranë: arsyet e kthimit në Shqipëri, vështirësitë e përshtatjes me tregun e punës, mungesat e shumta në familje etj.

Profesoreshë, ju keni studiuar shumë vite jashtë Shqipërisë. Çfarë ju ka motivuar të ktheheshit sërish? Ndonjë ofertë tunduese apo ideali?

Jam larguar nga Shqipëria në vitin ‘97-n, që të gjithë e dinë se ç’periudhë të vështiërë kalonte vendi ynë. Gjithsesi, unë u largova nga vendi im për të vazhduar studimet e larta në Rumani në degën e stomatologjisë dhe që për fatin tim të mirë, studimet e mia vazhduan aty edhe për studimet pasuniversitare, duke punuar dhe mbrojtur doktoraturën. Që kur u largova nga vendi im nuk më ka shkuar mendja asnjë moment që pas studimeve të qëndroja në Rumani, por përkundrazi mendimi dhe dëshira ka qenë për t’u kthyer në vendin tim, pranë familjes dhe shoqërisë sime për të sjellë këtu gjithçka pozitive që do të arrija gjatë periudhës së studimeve.

Dhe realisht, u ktheva pas shumë vitesh studimi me një tjetër mentalitet e ritëm jete, me një kulturë tjetër jetese dhe të menduari me shumë ëndrra dhe dëshira, por edhe me mjaft pasiguri e stepje. Besoj se mund ta imagjinoni këtë sfidë, që një vajzë nga Elbasani e cila kishte studiuar jashtë shtetit, në Bukuresht , kthehej të jetonte jo më pranë shtëpisë së vet, por në Tiranë ku nuk kisha jetuar asnjëherë  dhe nuk dija madje as rrugët e saj. Kjo ishte një sfidë e dyfishtë, sepse për më tepër, u ktheva me një fëmijë të vogël, vajzën Ledian, që ishte vetëm 40-ditëshe dhe që ma kishte zbukuruar jetën . Natyrisht  që në të gjithë këto

vendimmarrje kam pasur një përkrahje pa mëdyshje te bashkëshortit tim, Bledit, i cili gjithashtu ishte me studime në Bukuresht për gjinekologji dhe që u kthyem në Atdhe të dy së bashku.

Gjete atë që prisje? U tregua miqësore Shqipëria me ty?

Eshtë e vetëkuptueshme që në momentet e para të kthimit kam pasur vështirësi të akomodimit  familjar si dhe atë të punës. Mund të them që fletë-aplikime kam plotësuar mjaft, në kërkim të një vendi të përshtatshëm pune , që të përputhej me kualifikimin tim si dhe me dëshirat dhe ëndrrat e mia profesionale dhe shoqërore. Dhe pas disa përpjekjesh, mendoj se kam gjetur vendin e duhur të punës, pranë Albanian University, një institucioni prestigjioz i arsimit të lartë privat, në të cilin m’u dha në vijimësi mundësia për të realizuar gradualisht dëshirat e mia profesionale si pedagogjike , ashtu edhe ato mjekësore të specialitetit.

Beson se të qenët grua ështe një arsye që vonon integrimin tuaj  në tregun e punës?

Duke vlerësuar se kam një karakter të  fortë, nuk  kam menduar ndonjëherë që të qenit grua do të ishte faktori që do të më penalizonte në ndërtimin e të ardhmes sime këtu. Di të them që rruga në të cilën kam ecur, nuk ka qenë fushë me lule, por përkundrazi ka qenë shumë e vështirë. E kam nisur nga gjërat më të thjeshta. Kam punuar stomatologe me një orar të kufizuar në klinika dentare. Por me këmbëngulje dhe besim dhe duke treguar kapacitetet e mia profesionale dhe menaxhuese, domethënë atë që isha vërtet dhe duke pasur edhe njerëz që më mbështetën, kam ecur gradualisht me hapa të vegjël, por të sigurt.

Me hapa të vegjël drejt një posti të madh. Si e gjen veten në një post drejtues dhe për më tepër në një institucion arsimor?

Përgjegjësia është shumë e madhe. Roli që kam, mbart shumë përgjegjësi. Mund të them që është një rol i vështirë dhe më ha tmerrësisht shumë kohë nga jeta ime private. Është sakrificë. Por është një punë që më pëlqen. E bëj me pasion, përkushtim. Siç thashë, kur ecën me hapa të vegjël dhe fillon e ndërton disa gjëra, atëherë mbështetesh fort tek ato, sepse themelet janë të qëndrueshme. Të ngelet vetëm të ecësh përpara duke konsolidosh ato që ke ndërtuar. Mendoj se sakrificat që kërkon të bësh këtë punë drejtuese janë të domosdoshme, por që balancohen me kënaqësinë që merr nga ambienti i punës, kolegët dhe sidomos studentët dhe për këtë jam falënderuese ndaj tyre .

Krahas kohës, çfarë të është dashur të sakrifikosh tjetër?

Realisht sakrificë është ajo çka humb familja ime prej meje, kohën. Do të thotë që për të mbaruar doktoraturën, më është dashur të largohem nga shtëpia dhe kam lënë vajzën e vogël për kohë të gjatë. Gjithashtu, ecja përpara ka kërkuar një angazhim dhe orë të zgjatura në punë dhe pa mbështetjen e familjes do të ishte e vështirë të isha këtu ku jam sot. Në fakt, është një arritje e bukur, por e vështirë.

Çfarë e kënaq egon e një gruaje në botën e biznesit? Thuhet se bota e biznesit është bota e burrave…

Vetë struktura ku jam unë tani ka qenë e udhëhequr nga burrat. Ka pasur vetëm figura mashkullore. Më është dukur e paarritshme që të shkoja në gjurmët e disa njerëzve që i kam vlerësuar për profesionalizmin që kanë pasur dhe atë që kanë përfaqësuar. Normalisht, kur arrin atje ku mendon që është e paarritshme, është kënaqësia më e madhe. Nga këtu mbart të gjitha frikërat sesa mirë do t’ia dalësh duke qenë kompetitive me figurat mashkullore. Gjithsesi, mendoj se shoqëria shqiptare ka evoluar për mirë në raport me besimin ndaj gruas në shoqëri. Dhe për këtë ka shembuj të shumtë në jetën tonë shoqërore, duke përfshirë Universitetin tonë ku gjinia  femërore është vlerësuar të drejtojë Rektoratin, Dekanatin dhe shumë Departamente, gjë që mendoj se është shumë pozitive në kuadër të emancipimit të shoqërisë sonë.

Është tipike e vajzave që të ndjekin një model. Ju keni pasur ndonjë model që keni dashur ta arrini ose t’i ngjani?

Nuk kam vetëm një model, por figura të ndryshme femrash të suksesshme dhe të forta më kane frymëzuar në karrierën time duke fillur nga nëna ime e cila ka qenë drejtuese në Bankë. Sigurisht që ka shembuj të shumtë femrash nga vendi dhe bota, nga politika, arti dhe shkenca që mund t’i marrësh si pika reference për t’u frymëzuar në jetën dhe karrierën profesionale personale .

Gra që mbështesin gra…

Po solidariteti midis femrave është i rëndësishëm dhe këtë e kam gjetur tek gra që të mbështesin në punët shkencore, në fushën profesionale, në bashkëpunime akademike ndërkombëtare, në organizuese kongresesh dhe konferencash shkencore. Është bukur kur në të gjitha këto fusha gjen zonja të afirmuara që mbështesin njëra-tjetrën, dhe jo vetëm gati për të ndihmuar shoqërinë dhe komunitetin. Shembuj të tillë mund të gjesh edhe në universitetin tonë me figura femërore që i bëjnë nder aktiviteteve kombëtare dhe ndërkombëtare, kur i sheh ato në këto aktivitete të barabarta me kolegët e tyre nga vendet e tjera me të cilat ka lidhje të ngushta universiteti ynë.

Në institucionin që drejtoni, jeni në përballje me të rinjtë. Sa besim përcjell figura juaj kur ata vijnë në fillim të vitit për t’u regjistruar?

Në institucionin ku unë drejtoj të rinjtë kanë pasur dhe kanë një rol të rëndësishëm. Pavarësisht moshës së re ata përkrahen duke pasur edhe funksione drejtuese, kjo mbështetur në formimet e tyre akademike sidomos në universitetet europiane. Pikërisht, favorizuar nga mosha e re edhe komunikimi me studentët është më i lehtë dhe nga ana e tyre ata ndihen më komodë si për zgjidhjen e problematikave, por edhe inkurajohen. Inkurajohen pasi kuptojnë që duke qenë seriozë dhe kërkues gjatë formimit të tyre do të kenë mundësi të afirmohen në fushat ku ata studiojnë.

Pse mendoni që administratorët e kanë marrë këtë “risk” duke ju zgjedhur ju, dhe jo një figurë tipike mashkullore autoritare?

Duke pasur si specialitet kirurgjinë orale, jam mësuar të zgjidh situata të ndërlikuara profesionale, të cilat kërkojnë intuitë, përvojë dhe kapacitet vendimmarrës. Këto pjesë të karakterit profesional të kombinuara me një natyrë shumë komunikuese më kanë ndihmuar të spikas në zgjidhjen e situatave të ndryshme edhe kur ato kanë qenë ndërdisiplinore. Këto cilësi mendoj se kanë ndikuar që të vlerësohem duke m’u ngarkuar një post i rëndësishëm drejtues, të cilin përpiqem maksimalisht ta kryej me një përkushtim dhe cilësi sa më të lartë.

A mendoni se ecuria e një institucioni është më e mirë kur e drejton një grua?

Në radhë të parë duhet të jesh shumë i ndërgjegjshëm për pozicionin që ke dhe përgjegjësitë që ai mbart. Mendoj se një grua drejton me drejtësi, me përkushtim, pse jo një institucion mund të ecë shumë mirë përpara kur e drejton një grua.Sot në rrafshin jo vetëm të vendit tonë, por edhe më gjerë në vendet evropiane dhe më tej ka plot shembuj grash që mbajnë poste të rëndësishme, madje shumë të larta drejtimi si shtetëror, ashtu edhe në biznes.

Për sa u përket vajzave të reja me të cilat keni kontakt të përditshëm, sa të interesuara i shikoni për të investuar cilësisht në formimin e tyre?

Vajzat sot i shoh më ambicioze, kërkuese si ndaj dijeve edhe rezultateve, që do të thotë që gjithçka mësojnë nga ana teorike kërkojnë t’i zbatojnë në laboratorë e praktika, sepse është i tillë edhe profili i fakultetit ku ne jemi.

Si e vlerësoni pozicionin e gruas sot dhe a ka shumë mundësi reale për to?

Sikurse ju përmenda më sipër, mentaliteti është pak i ngurtë, por ka filluar të ndryshoje . Nuk mund të them që është pozicion inferior,  sepse gratë kanë treguar që mund të arrijnë në pozicione shumë të larta me forcat e veta. Unë nuk e ndiej këtë frustrim të gruas. Edhe nëpër departamente këtu ka gra. Brenda këtij institucioni janë mbështetur. Nëse është parë se kanë kapacitetin e duhur, nuk iu është vënë pengesë për të shkuar në pozicionin që kanë dashur. Ajo çfarë mund të them për vendin tonë, është se duhet të ndryshojë akoma më shumë dhe më shpejt  mendësia e një burri që punon përkrah grave dhe që thotë: “Hajt se këtë punë e ka marrë në dorë një grua dhe nuk ka për të mbaruar ndonjëherë”, sepse kjo nuk është e vërtetë, përkundrazi.

Në fakt, shpesh edhe gratë vetë e vënë veten në pozicion inferior për t’u justifikuar…

Në kohën që jetojmë, nuk mund ta justifikojmë veten me “unë jam grua dhe kjo nuk është për mua”. Mendoj që çdo lloj gjëje që është në kurriz të gruas, duhet të suportohet. E rëndësishme është që gruaja të edukohet, të arrijë të ketë një pavarësi nga ana kulturore, pra që të ketë një shkollim që të mund t’i japë një pavarësi ekonomike. Në këto kushte kanë për ta parë që nuk do të ndihen më kurrë inferiore ndaj burrave. Nëse do të investojnë për të ngritur nivelin kulturor, të jeni të sigurt që do të ngrihet niveli social dhe kështu do të bëhen më të pavarura dhe nuk do të jenë më të detyruara të durojnë frustrimet./

Një vajzë e re shuëmdimensionale, një frymëzim për çdo të ri që synon të përfshihet në mbrojtjen e kauzave më të mprehta sociale. Nertila Çelestina, njihet nga publiku i gjërë si kantautore dhe aktiviste e shoqërisë civile, edhe pse ka përfunduar studimet për Diplomaci. Pa mundur t’i ndajë nga njëra – tjetra  ajo shprehet se i bashkon mesazhi i dashurisë. Nertila rrëfen për gazetën “Shëndet  +” , si lindi pasioni për këngën dhe cilat janë të veçantat e teksteve të saj dhe flet më gjatë për sistemin shëndetësor në shqipëri dhe identifikon pikat më të dobta.  Sa i beson ajo shprehjes se një mollë në ditë mban doktorin larg, cila është sfida më e madhe dhe çfarë e bën të lumtur, mund t’i lexoni në intervistën më poshtë…

Nertila, për të gjithë që duan të dinë më shumë për ty, mund të rrëfesh pak më shumë për veten?

Së pari ju falenderoj për hapsirën që po më jepni me këtë intërvistë. Jam 29 vjeçe, me origjinë nga Malsia e Madhe,Kelmend por jam lindur e rritur në një fshat shumë të bukur mes malit, fushave e lumit Drin, në fshatin Kakarriq të Lezhës. Kam mbaruar shkollën tetëvjeçare ne Gjadër Lezhë, gjimnazin e përgjithshëm të qytetit Lezhe dhe vijuar studimet në Tiranë, Diplomaci/Drejtësi.

Muzikë dhe aktivizëm… çfarë i bashkon të dyja tek ti?

I bashkon pasioni, mesazhi i dashurisë, forcës së shpirtit dhe misioni për kauzat e mëdha shoqërore.

Si ka lindur pasioni për muzikën? E sheh më shumë si një hobi apo një punë që të sjell të ardhura të mira?

Ky pasion ka lindur herët që nga kengët kur mami i këndonte në shtëpi për ne. Mami dikur u kërkua për festivalin e Gjitokastrës por mentaliteti i kohës bëri që mos të shkonte nga familja.U zhvillua në heshtje ky pasion derisa u zgjerua në korin e Kishës Katolike në fshatrat e zonës, në koncerte lokale bamirësie, në Tirane më tej në grupe pasionante kitaristësh dhe per të përfunduar në studion muzikore “Global Records” si ortake kompozimi. Aty kolegët vunë re nuancat e vecanta profesionalisht të zërin tim sipas tyre, dhe më vunë në dukje që duhet ti përdor ne stilin rock, rock-baladë dhe house. Eksperimentova në rryma tjera në ulje e ngritje dhe u fokusova tashmë aty ku ndihem në shtëpinë time,house/rock. Kam patur një shkeputje rrerh 10 vjet nga këndimi live duke u marr vetëm më kompozim për të tjerët.Tashmë kam rifilluat të këndoj, të kompozoj dhe të realizoj së pari për pasion atë që më mbush më fort:Të punoj në muzikë për kauzat sociale. Cdo kengë e imja do ketë një mesazh të fortë në vidio dhë tekste që vetë i punoj.Kënga e parë u fokusua tek divorci, ndarja më e rendë dhe forca e grave për t’ja dalë e vijuar jetën pa mallkime.

Si aktiviste e shoqërisë civile, si mendon sa përfshihen shqiptarët në kauzat që i prekin?

Mendoj që shqiptarët fatkeqësisht kanë kaluar në një shoqëri depresioni masiv duke pësuar sindromën e Stokholmit ndaj së keqes. Janë të paktë ata që thonë të vertetën, ngrejnë zërin e luftojnë me guxim për zgjidhjet. Një kulturë frike dhe servilizmi i pashoq, qe buron si nga fakti e kemi qenë popull gjithnjë i shtypur e pushtuar si nga të huajt por edhe politikanët. Mendoj që e vetmja përiudhe e mirë e shqiptarëve nga ana e tendencës për vetërealizim identitar dhe zhvillimor, ka qenë periudha e Rilindjes Kombëtare.

Ti ke studiuar për Diplomaci e thelluar më tej në Drejtësi.Si e gjen veten në këtë fusha, mendon se një ditë karriera jote do të përqëndrohet në fushën për të cilën je diplomuar?

Nëse një ditë do ta përdor fushën e diplomacisë do ishte në funksion të bashkëpunimit më të fortë ekonomik-kulturor mes Shqipërisë dhe Kosovës. Bashkë Shqipëria e Kosova pa barrierat aktuale, do të ishin vendi më i zhvilluar në Bashkimin Europian. Mos harrojmë çfarë burimesh ekonomike ka Shqipëria që po pasuron koncensionarët ndërkombëtarë. Ekonomia dhe kultura Shqipëri-Kosovë, është çelësi i zhvillimit të shqiptarëve e integrimit të tyre. Në fushën e Drejtesisë, që vijoj të studioj më tej, nëse do ta përdorja diplomën një ditë, do të doja të ishte në sektorët e antitrafikut, korrupsionit dhe krimit në familje. Por shpirti më shumë më thotë të jem profesoreshë në të dyja këto degë.Nuk më pëlqejnë dogmat: Dua te bëhem gjyqtare/prokurore/avokate apo diplomate. Dua të jem një profesioniste e mirëpërgatur dhe ta bëj me pasion punën time në sektorët që mbulojnë studimet e mia. Fatkeqësia e rinisë shqiptare është se besojnë të gjithë në dogmat që cilësova më lart, e synojnë vetëm poste për figurë, karrierë mekanikisht e pushtet.

Ç mendim ke për sistemin shëndetesor në shqipëri? Cilat janë mangësitë që duhet të përmirësohen?

Sistemi shëndetsor është totalisht në propocion të zhdrejtë më politikat e drejta sociale.Nuk ka studime ose fshihen qëllimisht. Ky sistem është një sistem i mirë ç’organizuar. Përmbi të gjitha mua më shqetëson fakti qe ekonomia e shqiptarëve nuk mund të justifikojë kostot e shërbimeve shëndëtsore.

Mendon se  shqiptarët kanë kulturë shëndetësore dhe a  bëjnë vizita të rregullta tek mjeku ?

Më thënë të drejtën kemi mangësi kulture po aq sa kemi mangësi ekonomike për të qenë të gjithë të kujdesshëm në një shtrirje homogjene kombëtare.

“Një mollë në ditë mban doktorin larg” Sa kujdesesh ti për ushqimin që konsumon dhe a mendon se ushqimi kuron?

Ushqimi për mua është problemi bazë të këtë vend për sëmundjet e shumta, sidomos ato kanceroze. Importi në ketë vend i ushqimeve, ka sjellë një mungesë kontrolli real dhe ne nuk e fimë cfarë fusim në gojën tone, trupin e gjakun tonë. Është e nevojshme në mënyrë urgjente të rritët kultura e të ushqyerit dhe sidomoa kontrolli i ushqimeve. Sektorët për mbrojtjen e konsumatorëve i bie të jenë inegzistentë përderisa jemi kaq te prekur nga semundjet. Ushqimi jam e sigurtë se kuron.E kam praktikuar vete selektimin e ushqimeve e kujdesin më të madh pas informacionit dhe jam ndjerë gjithnjë e më mirë dhe analizat rutinë në gjak kanë dalë me diferencë me të madhe pozitive pas ndjekjes së regjimit të caktuar ushqimor.

Çfarë do të thotë për ty lumturi?

Për mua lumturi është liria.Liria të jetojmë të sinqertë me njëri tjetrin.Liria për të pranuar se jemi të gabueshem të gjithë por jo të pakorrigjueshem.Liria për të luftuar për ëndrrat tona.Liria për të thënë te vërtetat pa frikë.Liria për të bërë gjithcka që nuk e ndalon ligji dhe respekti për institucionin e familjes e shoqërisë së zhvilluar.

Çfarë të frymëzon?

Sytë e time bije, ëndrrat që kam shkelur dikur dhe mbrojtja e me të dobtëve të shoqërisë.Dhunimi i tyre fizik apo social, është një referim i fortë për të më frymezuar që ti jap më shumë kuptim qëllimit të jetës sime.

Sfida jote më e madhe?

Të jem një nënë e mirë për vajzën time

 

Një mesazh për ata që  të ndjekin dhe e pëlqejnë shembullin tënd?

Jini të lirë së pari me veten! Binduni se është e vertëtë se të gabosh është njerëzore, të falësh është hyjnore, e të bësh gjëra të vogla me dashuri të madhe,është qëllimi më i bukur me të cilin mund ti japësh e marrësh njësoj kenaqësi jetës…Unë besoj tëk filozofia e Shën Nënë Tërezes dhe tek shprehja e pavdekshme “I have a dream”. Ju rekomandoj ti bëni pjesë të jetës suaj! Falemindërit!